Acil Aydınlatma Sistemi Uygulamaları ve Standartlar

Acil Aydınlatma Sistemi Normal aydınlatma sisteminin beslemesinde kesinti olduğu zaman, aydınlatmanın kesilmeden devam etmesini sağlayan aydınlatma türüdür. Acil kaçış aydınlatması (emergency escape lighting) ve yedek amaçlı aydınlatma (standby lighting) olmak üzere 2 türe ayrılır.   Acil Aydınlatma Sistemi   1)   Yedek Amaçlı Aydınlatma (Standby Lighting): Normal aydınlatma kesintisinden önceki mevcut durumun ve çalışmaların devamı için öngörülen acil aydınlatma türüdür. Bu aydınlatma türü acil durum kaçış senaryolarına dahil değildir.   2)   Acil Kaçış Aydınlatması (Emergency Escape Lighting): Bir binayı veya alanı terk eden veya terk etmeden önce potansiyel olarak tehlikeli bir işlemi bitirmeye çalışan insanların emniyeti için aydınlatma sağlayan acil durum aydınlatmasıdır. Bu aydınlatma türünün 3 çeşidi bulunur.

Acil Aydınlatma Sistemi Uygulamaları ve  Standartlar

  

 

Acil Aydınlatma Sistemi

Normal aydınlatma sisteminin beslemesinde kesinti olduğu zaman, aydınlatmanın kesilmeden devam etmesini sağlayan aydınlatma türüdür. Acil kaçış aydınlatması (emergency escape lighting) ve yedek amaçlı aydınlatma (standby lighting) olmak üzere 2 türe ayrılır.

 

Acil Aydınlatma Sistemi

 

1)   Yedek Amaçlı Aydınlatma (Standby Lighting):

Normal aydınlatma kesintisinden önceki mevcut durumun ve çalışmaların devamı için öngörülen acil aydınlatma türüdür. Bu aydınlatma türü acil durum kaçış senaryolarına dahil değildir.

 

2)   Acil Kaçış Aydınlatması (Emergency Escape Lighting):

Bir binayı veya alanı terk eden veya terk etmeden önce potansiyel olarak tehlikeli bir işlemi bitirmeye çalışan insanların emniyeti için aydınlatma sağlayan acil durum aydınlatmasıdır. Bu aydınlatma türünün 3 çeşidi bulunur.

 

a)  Kaçış Yönlendirme Aydınlatması (Escape Route Lighting):

Acil bir durumda, kaçış yollarını aydınlatarak ilgili alanın güvenli bir şekilde boşalması amacıyla insanların binadan güvenli bir şekilde tahliye edilmesini sağlayan acil aydınlatma türüdür.

 

b)  Açık Alan Aydınlatması (Open Area Lighting, Anti-Panic Lighting):

Acil bir durumda, tanımlanmış olan kaçış yollarına ulaşılmasını sağlayan, 60m²'den büyük bölgeler veya toplanma bölgeleri için öngörülen aydınlatmadır. Diğer bir adı da anti panik aydınlatmadır.

 

c)  Yüksek Riskli Çalışma Alanı Aydınlatması (High Risk Task Area Lighting):

Acil bir durumda, tehlikeli bir işlem veya durumun oluşabileceği yerlerde bulunan kimselerin güvenliği için yapılan ve bazı sistemler için kullanıcılarına uygun devreden çıkarma işlemleri için olanak tanıyan aydınlatmadır.

 

 

1)  Acil Durum Aydınlatma Cihazları

 

a)  Acil Aydınlatma Armatürleri:

Standartlara göre montaj yükseklikleri 2 ile 4.5 metre arasında olmalıdır ve duvara, tavana veya asma tavana monte edilebilirler. Tij, zincir, askı teli gibi elemanlarla monte edilebilirler.

 

b)  Oynar Başlıklı Acil Aydınlatma Armatürleri:

Standartlara göre montaj yükseklikleri 2 ile 4.5 metre arasında olmalıdır ve duvara, tavana veya asma tavana monte edilebilirler. Tij, zincir, askı teli gibi elemanlarla monte edilebilirler.

 

 

c)  Acil Aydınlatma Kitleri:

Ortamdaki seçilen armatürlerin içine veya yakınına monte edilir. Acil durumda armatürde bulunan lambalardan birisi veya her ikisi gerekli olan acil aydınlatma seviyesinde yanarak acil aydınlatma sağlar.

 

2)  Acil Durum Yönlendirme Cihazları

 

  1. Acil Durum Yönlendirme Armatürleri:

 

Tek veya çift yüzlü olabilen bu armatürlerin üzerinde yönlendirme sağlayan grafik işaretler bulunmaktadır. Montaj yükseklikleri standartlara göre 2 ile 2.5 metre arasında olmalıdır. Duvara, tavana veya asma tavana monte edilir. Tij, zincir, askı teli gibi elemanlarla sarkıtılarak asılabilirler.

 

b)  Harici Olarak Aydınlatılan Yönlendirme ve Güvenlik İşaretleri:

 

Işıksız yönlendirme, ilkyardım, yangın söndürme tüpü, yangın dolabı gibi güvenlik ve işaret levhaları içindir. Montaj yükseklikleri 2-2.5 metre arasında olmalıdır. İşaretler fosforlu olarak tabir edilen tiplerden de olabilir.

 

 

Acil Aydınlatma Armatürlerinin Çalışma Tipleri

 

1)   Süreksiz ( Non-maintained) Çalışma:

 

Lamba şebeke gerilimi normal durumda iken yanmaz, şebeke arızası durumunda yanmaya başlar. Şebeke kesintisi durumunda armatürün içinde bulunan akü vasıtasıyla lambalar sadece acil durumda yakılır.

 

2)   Sürekli (Maintained) Çalışma:

 

Bu tip armatürlerde lamba şebeke gerilimi normal durumda iken yanar, şebeke arızası durumunda ise yapısındaki akü vasıtasıyla lamba yanmaya devam eder. Bazı versiyonlarında lamba harici bir anahtar takılarak istendiğinde söndürülebilir.

 

 

 

Işık Akısı (Φ) ( Birim : Lümen (lm) ):

 

Işık akısı (Φ) olarak , ışık kaynağından verilen ve tayfsal göz hassasiyeti ile değerlendirilen ışıyan güç olarak adlandırılır.

 

Işık Şiddeti (I) ( Birim : Candela (cd) ):

 

Bir ışık kaynağı, ışıksal akısını (Φ) genelde çeşitli yönlere ve değişik şiddette yayar. Belli bir yönde yayılan ışığın yoğunluğu, ışık şiddeti I olarak adlandırılır.

 

Aydınlık Düzeyi (E) ( Birim : Lux (lx) ):

 

Aydınlık şiddeti (E), düşen ışıksal akının aydınlatılacak yüzeye olan oranını bildirir. Aydınlık şiddeti, 1 Lm değerindeki ışık akısının 1 m² yüzeye eşit yayılmış şekilde düştüğü durumda 1 Lx değerindedir. (Lx=Lm/m²)

 

Renk Sıcaklığı (Kelvin):

 

Renk Sıcaklığı ışık kaynağının kendisinin genel rengini ifade eder. Bir ışığı sıcak ya da soğuk olarak ifade ettiğimizde onun kelvini hakkında bilgi vermiş oluruz. Düşük kelvinler (ör. 3000K) sıcak ışığı, yüksek kelvinler ise (ör. 8000K) soğuk ışığı belirtir. 5000-6500 Kelvin arası gün ışığına karşılık gelir.

 

CRI - (Colour Rendering Index, Renksel Geriverim İndeksi):

Renksel geriverim indeksi, bir ışık kaynağının cisimlerdeki renk üretimidir. 0-100 arasında değerlendirilir. 100 en canlı rengi gösterir. 80 CRI’lık bir ışık kaynağı 60 CRI’lık ışık kaynağından daha canlı ışık verir.

 

Etkinlik Faktörü (e) :

 

Işık kaynağının etkinlik faktörü, kaynaktan çıkan toplam ışık akısının kaynağın gücüne oranıdır. Birimi lümen/watt (lm/w) dır.

 

Armatür Verimi (η) :

Bir aydınlatma armatüründen çıkan ışık akısının, armatür içindeki lambanın ürettiği ışık akısına oranıdır.

 

Koruma Derecesi (IP):

Aydınlatma armatürlerinin toza, katı cisimlere ve suya, neme karşı dayanıklılıklarının göstergesidir. Uluslararası kabullere göre IPX1X2 kodları ile gösterilir. Koruma derecesindeki ilk rakam (X1) katı cisimlere, ikinci rakam (X2) ise suya karşı koruma derecesini gösterir.

 

Ekonomik Ömür:

Bir tesisteki lambaların 100 saat kullanımdan sonraki toplam ışık akılarının, lambaların kullanılmaz hale gelmeleri ve ışık akılarındaki azalmalarından dolayı yaklaşık % 30 değer kaybettiği ana kadar geçen süredir.

 

 

 

Yönetmelikler:

 

  • Turizm Tesisleri Yönetmeliği (2000)

 

  • Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2002) 3- Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği (2003)

4- 92/57/EEC Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği ( 2003) 5- 92/58/EEC Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği (2003)

  • 95/16/EEC Asansörler Yönetmeliği (2003)

 

  • 89/391/EEC İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (2003)

 

  • 89/654/EEC İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (2004) 9- 89/106/EEC Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (2005)

10- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik-Ekli (2007)

 

 

 AB'ye Uyum Kapsamında Kabul Edilen Ürün Standartları:

 

1- TS EN 60598-1 Aydınlatma Armatürleri - Genel Kurallar ve Deneyler (1998) 2- TS EN 50171 Merkezi Güç Besleme Sistemleri (2001)

  • TS EN 61347-1 Lamba Kontrol Düzeni- Genel ve Güvenlik Özellikleri (2004)

 

  • TS EN 61347-2-2 Lamba Kontrol Düzeni - Filamanlı Lambalar İçin DA veya AA Beslemeli Elektronik İndirici Dönüştürücüler (2004)

 

  • TS EN 61347-2-7 Lamba Kontrol Düzeni - Acil Aydınlatmada Kullanılan Doğru Akım Beslemeli Elektronik Balastlar (2004)

 

  • TS EN 61347-2-8 Lamba Kontrol Düzeni - Floresan Lambalarla Kullanılan Balastlar (2004)

 

  • TS 8710 - EN 60598-2-22 Aydınlatma Armatürleri - Acil Aydınlatma için (2005)

 

AB'ye Uyum Kapsamında Kabul Edilen Uygulama Standartları:

 

  • TS EN 1838 Aydınlatma Uygulamaları – Acil Aydınlatma (2000) 2- TS EN 50172 Acil Kaçış Aydınlatma Sistemleri (2005)

 

Armatürlerin Yerleşimi:

EN 1838 standardına göre armatürler, bölgenin tahliye edilmesi durumunda armatürlerin görünmesini sağlamak amacıyla zeminden en az 2 metre uzağa monte edilmelidir. Aynı zamanda acil durum aydınlatma armatürlerinin nereye ve nasıl yerleştirileceği bu standartta açıklanmaktadır.

Acil durum anında kullanılacak tüm çıkış kapılarında

Acil durum anında kullanılacak tüm çıkış kapılarında

Acil çıkış işaretlerinin yanında

Dışarı çıkış noktalarında

Her basamağı aydınlatmak üzere merdivenlerde

Yön değiştirilen tüm noktalarda Tüm ilkyardım noktalarının yakınında

 

                                                                                                                                                                

 

Zemin seviyesinin değiştiği yerlerde Tüm koridor kesişim noktalarında

Tüm yangın söndürme ve yangın alarm cihazları civarında

                                                                                                                                                                    

İşaret (Piktogram) Formatları:

 

Alanlar ve binalarda hızlı ve emniyetli tahliye sağlamak için kaçış yolunun açık bir şekilde işaretlenmiş olması çok önemlidir. Yönlendirme işaretinin boyutu, rengi, konumu ve iyi görünebilmesi o işaretin etkisini oluşturur. Avrupa standartları, yeşil fon üzerine beyaz bir çizim gösteren piktogramların kullanılmasına onay ve destek vermiştir. EN 1838 standardında yeşil ve beyaz renklerin birbirlerine göre aydınlanma düzeyi oranları belirlenmiştir. Lambanın renksel geriverim indeksi, güvenlik işareti renklerinin algılanabilmesi için en az 40 olmalıdır.

 

 

 

Azami Görüş Uzaklığı:

 

Kaçış yollarını gösteren işaretlerin her taraftan görülebilmesini sağlamak çok önemlidir. Bu amaçla standartlar ve yönetmelikler uygun azami görüş uzaklığını tanımlamıştır. EN 1838 standardına göre aşağıda azami görüş mesafesi piktogram yüksekliğine bağlı olarak verilmiştir.

İçeriden aydınlatılan işaretler için işaret yüksekliğinin 200 katı

Dışarıdan aydınlatılan işaretler için işaret yüksekliğinin 100 katı

 

Örneğin, 20 metre uzunluğundaki bir koridorun sonuna içeriden aydınlatılan tipte acil durum yönlendirme armatürü için işaret (piktogram) yüksekliği en az 10 cm, dışardan aydınlatılan bir işaret için 20 cm olmalıdır.

 

Kaçış Yolu Aydınlatması:

 

EN 1838 standardına göre kaçış yolu genişliğinin 2 metreye kadar olduğu yerlerde armatürler, kaçış yolunun merkez hattı boyunca zemin üzerinde en az 1 lux aydınlatma seviyesini sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır. Kaçış yolu genişliğinin merkez bölgesi ise bu değerin en az %50'si ile aydınlatılmalıdır.

 

Kaçış yolunun merkez hattı boyunca en az ve en fazla aydınlatılan noktalar arasındaki oran 40:1'den daha fazla olmamalıdır. Acil aydınlatma seviyesi açısından olması gereken değerin %50'si 5 saniye içinde, tamamı ise 60 saniye içinde sağlanmalıdır. Tahliye amaçlı acil aydınlatma süresi en az 1 saat olmalıdır.

 

 

Acil Aydınlatma Sisteminin Kullanım Yerleri

 

 

Küçük konutlar (bir bodrum kat hariç en fazla üç katlı müstakil konutlar, ikiz evler, sıra evler ve benzeri özel binalar) hariç aşağıda sınıflandırılan tüm topluma açık binalarda acil aydınlatma sistemi tesis edilmelidir.

  

  • Konutlar : Apartman, toplu konutlar

 

  • Toplanma Amaçlı Binalar: Terminal, liman, gar, konaklama tesisleri

 

  • Kurumsal Binalar: Okul, hastane, sağlık ocağı, huzurevi, rehabilitasyon merkezleri

 

  • Ticaret Amaçlı Binalar: Mağaza, market, pasaj, alışveriş merkezleri .

 

  • Büro Binaları: Banka, borsa, muayenehaneler, genel bürolar .

 

  • Endüstriyel Tesisler : Fabrika, üretim tesisi, rafineri, enerji üretim tesisleri

 

  • Depolama Amaçlı Binalar : Depo, otopark, oto galerileri



Dosyalar

Tepkiniz Nedir?

like
0
dislike
0
love
0
funny
0
angry
0
sad
0
wow
0